του Γιάννη Μπίλλα
Παιδί του Διαφωτισμού η Πρόοδος υιοθετείται και εμπεδώνεται τον 19ο αιώνα και ενσωματώνεται στο φαντασιακό των σημερινών ανθρώπων. Η Hannah Arendt περιγράφει στο βιβλίο της «Περί βίας» ότι η ιδέα της προόδου ήταν άγνωστη το 16ο,17ο και 18ο αιώνα.Στις προθέσεις μου είναι η αποδόμηση της αντίληψης που έχει δημιουργηθεί στην κοινωνία μας για την πρόοδο. Υπάρχει μια κυρίαρχη αντίληψη για την πρόοδο η οποία ορίζεται ουσιαστικά με μια ευθεία, ένα ευθύγραμμο σχήμα το οποίο οδηγεί στη διαρκή εξέλιξη των κοινωνιών, στην διαρκή ανάπτυξη της παραγωγής και της κατανάλωσης συνδεδεμένο με την ιδέα της ευτυχίας.Αυτή η αντίληψη για την πρόοδο έχει σχεδόν εποικίσει το φαντασιακό των ανθρώπων των σημερινών κοινωνιών και υπέχει θέση θρησκείας για τους περισσότερους. Χωρίς την κριτική στην ιδέα της προόδου, κατά την γνώμη μου, δεν μπορούμε να οδηγηθούμε σε άλλα νοήματα ζωής και σε άλλους τρόπους θέσμισης των κοινωνιών.
Πρόοδος-συντήρηση
Επηρεασμένος
απ’ αυτή την οπτική δυσκολευόμουν να τοποθετήσω τον εαυτό μου στο σχήμα
πρόοδος και συντήρησης μιας και καλλιεργώ την γη περίπου όπως οι
πρόγονοι μου, άρα τι είμαι προοδευτικός ή συντηρητικός; Αν αναφερθώ στη
γιαγιά ενός φίλου μου η οποία του ζήτησε πριν πεθάνει να πάει στα
κτήματα που την θρέψαν για να τα «αποχαιρετίσει» όπως του είπε, που θα
εντάξουμε αυτή την στάση των παλιότερων αγροτών απέναντι στη φύση, στην
πρόοδο ή στη συντήρηση; Υπέχει θέση νοήματος στη ζωή της γιαγιάς αυτή «η
αφελής αλλά στέρεα γνώση» των παλιών ανθρώπων της υπαίθρου ότι οι
άνθρωποι εξαρτώνται άμεσα από το φυσικό περιβάλλον. Αν λοιπόν ορίσουμε
το παράδειγμα της γιαγιάς ως δείγμα μιας κοινωνίας που απηχεί το χθες θα
πρέπει να ορίσουμε και τον σημερινό τρόπο παραγωγής των αγροτών οι
οποίοι είναι εντελώς αλλοτριωμένοι σε σχέση με αυτό που παράγουν,
αδιαφορώντας για τις επιπτώσεις που έχει στο περιβάλλον και στις
επόμενες γενιές. Σύμφωνα λοιπόν με την ευθύγραμμη αντίληψη για την
πρόοδο θα πρέπει να ορίσουμε τη θέση της γιαγιάς ως σημείο συντήρησης
και τον τρόπο καλλιέργειας της γης των σημερινών αγροτών ως σημείο
προόδου.



